Laotiaans leren – hein pha sa lao

Deze week werd de meeste tijd gevuld door de Lao lessen. We maken aardige vorderingen maar we studeren dan ook 5 uur per dag, 3 ’s morgens en 2 ’s middags en dan worden we nog geacht  ’s avonds te studeren, maar daar komt niet echt veel van. Ik vind het wel heel positief dat er zoveel aandacht voor de taaltraining is want dat is echt wel de sleutel voor succes hier. We krijgen les van drie jonge studenten, die heel aardig en ijverig zijn. Op zich is het een sympathiek idee van VSO om studenten de kans te geven wat ervaring op te doen in het lesgeven, maar soms denk ik dat het prettiger zou zijn wat meer structuur in de lessen te hebben.

Er zijn wel een paar struikelblokken op de weg naar onze beheersing van de taal. De eerste is de soms nogal afwijkende uitspraak van het Engels door onze leraren. Ze zijn erg bescheiden en net als de meeste Lao spreken ze zachtjes. Bovendien zijn ze niet erg gewend aan het Engels praten. Een tweede punt is dat Lao een toontaal is waarbij de toonhoogte van bepaalde lettergrepen de betekenis bepaald. ‘Kai’ betekent zowel kip, als ei, als verkopen. Je spreekt het woord uit zoals je het hoort van de leerkracht, je wordt verbeterd, maar je hoort absoluut niet wat er anders is in de verbetering. Wel een beetje frustrerend, maar alle begin is moeilijk en er komt echt al verbetering in. We gebruiken een methode die door CUSO-VSO is ontwikkeld, op zich niets mis mee, maar Lao heeft zijn eigen schrift en er zijn geen regels voor het fonetisch weergeven van de woorden. Die verschilt dus van persoon tot persoon en kan soms tot nogal wat verwarring leiden. Het is leuk om een rondgang te maken langs de schriften van de studenten uit de verschillende landen en te zien hoe verschillend een woord kan worden genoteerd. Ik hoop maar dat ik geen Lao met een Indiaas accent ga spreken. Verder komen er nogal eens synoniemen in ons boek voor die niet als zodanig zijn benoemd wat voor ons tot verwarring leidt, die niet door de leraren wordt begrepen. ‘Means the same’ toch? Onduidelijkheid over de precieze betekenis van een woord kan ook tot uitgebreide discussie tussen de leerkrachten onderling leiden, wat ons dan weer even tijd geeft om op adem te komen. Een laatste struikelblokje zijn de ventilatoren die gelukkig voor en beetje verkoeling zorgen, maar die ook veroorzaken dat je met een zekere regelmaat al je handen en woordenboeken nodig hebt om je papieren in bedwang te houden. Ik heb vanmorgen geprobeerd een en ander in een kort filmpje vast te leggen. Al met al dus een hele operatie, maar ik kan me op de markt al heel aardig redden bij het inkopen doen en ik ben ervan overtuigd dat ik veel profijt van deze lessen ga hebben.

Straatverkoop

Langs alle straten van Vientiane is van alles te koop. Er is een enorme variëteit aan eetstalletjes waar van alles ter plekke wordt klaargemaakt. Je ziet hele varkens aan het spit en natuurlijk kip. Toch heb ik de indruk dat er ook heel veel groente en fruit wordt gegeten. Er zijn heel veel verschillende groene groentes en kruiden te koop, maar ook bloemkool en aubergine. Overal zijn ook veel verschillende soorten fruit te krijgen. Appels, mango's, papaja's, dragonfruit, ananas, watermeloen en nog veel meer. Soms wordt een open bestelauto volgeladen met mango's of bananen, een bordje met de kilo prijs erbij ( 6.000 KIP = € 0,50) en een verkoopster erbij om de auto leeg te verkopen. Opvallend is ook dat er betrekkelijk veel bloemen en plantenwinkels zijn. Bijna bij ieder huis vind je een verzameling potplanten die goed worden bijgehouden. Voor het huis waar we met alle "volunteers" wonen heb ik die taak maar opgenomen. Bij de bloemenwinkels valt op dat ze grote 'graf'kransen verkopen. Bij navraag bleek dat deze kransen gebruikt worden bij afscheidsfeesten als iemand voor korte of langere tijd vertrekt.

Op bepaalde dagen worden bloemen decoraties verkocht op heel kleine verkoopstalletjes of bakfietsjes en dan zie je die stalletjes weer een paar dagen niet. Deze decoraties worden gemaakt van opgerold bananenblad en b.v. Afrikaantjes en zijn bedoeld zijn als offertjes bij de tempel of de kleine huisaltaartjes die je overal ziet. We kwamen ook zo'n altaartje tegen op de tweede verdieping van het monument voor revolutie. Een mooi voorbeeld hoe Lao allerlei religieuze en politieke gebruiken weten te vermengen. Leuk ook om te zien dat er fruit en flesjes Pepsi (Coka cola zie je bijna nergens) met een rietje erin worden geofferd en ik heb zelfs een paar keer een fles BeerLao gezien.

Er zijn een paar heel grote markten in de stad. De grootste wordt 'Morningmarket' genoemd. Het is een enorm complex met verschillende verdiepingen waar heel veel lokaal gemaakte stoffen worden verkocht. Heel mooi. Maar er zijn ook hele afdelingen voor sierraden van imitatie goud en heel veel telefoonverkopers. Je ziet een enkele toerist, maar het grootste deel van de bezoekers is toch Lao. Ik heb voor 50.000 Kip (ongeveer € 5,-) een heel behoorlijke handdoek, made in Thailand, gekocht. Als je op de begane grond op de 'food'afdeling komt, valt er heel veel te zien. Ik vertelde al over de grote verscheidenheid aan kruiden en groentes, dat is daar werkelijk ongelooflijk, er is van alles te krijgen. Ook vis en gevogelte is er volop. Zelfs zag ik verse kokkels en die moeten toch uit Vietnam of Thailand komen. De vis wordt vaak levend verkocht. Ik zag hele grote karpers en meervallen in een teiltje, maar ook teilen vol levende kikkers waar de klanten ijverig en handig de kikkers uit vangen om ze in een plastic zakje te doen. Alles gaat hier in een plastic zakje, tot en met bijna kokende soep en dat wordt dan dichtgemaakt met een elastiekje. Ik heb nog niet gezien dat daar iets mee mis ging. De verzameling plastic zakjes die we in een week in de keuken hebben van groot tot heel klein, is indrukwekkend. Een product dat ook nog vermeldenswaard is zijn de bebroede eendeneieren. De boven en de onderkant worden een beetje open gepeld zodat je het kuiken goed kan zien en dan wordt er een stokje doorgestoken. Je koopt er drie tegelijk en ze worden als een lolly gegeten. Waarom zou je wel het ei en de eend eten en niet de fase ertussen in?

Telefoon

In deze tijd van wereldwijde communicatie is een van de eerste zaken die je geregeld wil hebben een goede telefoon verbinding. Goed voorbereid als ik was had ik in Amersfoort al een sim Lock vrije telefoon gekocht en in Vientiane was een eerste gang naar een winkeltje waar ze telefoonkaarten verkopen. Daar zijn er duizenden van hier, telefonie moet echt een substantieel deel van de economie uitmaken. Ik betaalde 50.000 Kip voor een kaart met nummer en een beltegoed van 10.000 Kip. Dat leek me geen slechte deal, tot de Keniaanse vrijwilligster, Nellie, in een volgende winkel 10.000 Kip betaalde voor dezelfde kaart.
De kaart was snel genoeg geïnstalleerd en telefoonnummers met de andere vrijwilligers uitgewisseld. Even de Nederlandse telefoonnummers overnemen van de andere kaart en het eerste telefoontje naar Felice kon gepleegd. Dat ging goed, alleen bleek tijdens het gesprek met Thij dat de 50.000 Kip beltegoed (iets minder dan € 5) al heel snel op was en midden in het gesprek werd de verbinding verbroken.
Geen nood, even bellen met het informatie nummer om te vragen naar sms service. Geen verbinding. Volgende morgen nogmaals geprobeerd, omdat ik sms-jes stuurde, maar geen antwoord kreeg. Een beetje een Joep van 't Hek ervaring. Eerst doorverbonden met de Engelse sectie, toen in de wacht en aan het eind bleek er geen klantenservice beschikbaar. En dat twee keer. Op kantoor nagevraagd en een bezoek gebracht aan het hoofdkantoor van de provider (ETL een staatsbedrijf dat in het Zuiden de beste dekking heeft.), een kwartiertje op de fiets. Daar werden we vorstelijk ontvangen in een wachtruimte met airco. De wachtstoelen in een vierkant in het midden en langs de wanden bureaus met service medewerkers. Banken zijn ook zo ingericht geld wisselen is een fluitje van een cent hier, zonder een spoortje bureaucratie. We werden geholpen daar een mooie dame, die wat met de telefoon rommelde en ons een telefoonnummer gaf van de technische vrouw. Hierop volgde een uitgebreide sms uitwisseling over de landen en telefoonnummers die me hebben geprobeerd te sms-en. Het is een prettig contact, maar het heeft nog niet tot resultaat geleid. Ik kan sms-en, maar nog niets ontvangen. Ik ben benieuwd of dat nog gaat lukken uiteindelijk.
De eerste week is ten einde, we gaan zo met de staf en nieuwe vrijwilligers de week afsluiten met een gezamenlijke lunch. We hebben introducties gehad over de projecten waar we gaan werken, hoe er gerapporteerd moet worden, de medische situatie en we hebben een beetje rondgekeken in Vientiane en geleerd voor onszelf te zorgen. Ze hebben hier overal goed brood. Waarschijnlijk een rest van de Franse tijd. Je kunt dus op straat verse baguettes kopen. We hebben samen gekookt, gister een lekkere Indiase curry. Somnath, de Indiase vrijwilliger, heeft zelfs een hogedrukpan meegenomen. Ik heb me een beetje ontfermd over de verdroogde potplanten bij het huis. Wat water regelmatig maakt al een heel verschil. Hier nog wat foto's van de activiteiten in het VSO office. Volgende keer wat meer over de Lao lessen.


Een voorbeeldig klasje.
Vlnr Suzan, José-Marie, Nellie, Somnath, Milena en Khamla.



VSO kanoor; Khamla en Somnath.



 

Vientiane 2

De eerste dagen in Vientiane zijn heel gezellig geweest, echt een soort vakantie. We kregen fietsen en zijn inmiddels aardig aan het huis gewend. Het is wel vrij warm, 27-28⁰ C overdag en 's nachts en het is dus erg fijn dat er overal ventilatoren zijn, zelfs op het terras buiten. Zulke dingen vallen je in de eerste dagen op. In een restaurant krijg je hier altijd ijs in het bier. Eerst een beetje vreemd maar we zijn er al helemaal aan gewend. We hebben inmiddels een bankrekening geopend en wat geld gewisseld, dat kost wel een paar uur. Een sim-kaart kan je overal op straat kopen. Ik heb wel 5 keer meer betaald (€ 4) dan in de volgende winkel. Alles is hier op straat te koop, vooral heel veel eten. Niet iedereen is er even op gebrand om iets te verkopen. Als ze merken dat je geen Lao spreek verwijzen ze je naar een volgend stalletje of halen er iemand, meestal een teenager, bij. Ik heb ook gezien dat ze zich verstopten toen er een buitenlander wat wilde kopen.

Boodschappen doen was ook een hele ervaring toen we wat keukengerei wilden halen. Midden in de stad een enorme winkel waar we alles konden kopen wat we nodig hadden, behalve een blikopener. Tijdens het boodschappen doen viel ineens het licht. Tien minuten in een pikdonkere supermarkt. Heel speciaal. Het afrekenen was ook een ervaring. Er moest een bonnetje komen en dat moest met de hand geschreven. Dat duurt natuurlijk even, hun eigen schrift enzo. Na een half uur schrijven en alles nog eens tellen werd me duidelijk dat ze de kassabon uit de kassa niet konden lezen omdat het in het Chinees was. Het was een Chinese winkel toch. Wel even goed je te bedenken dat het voor Indonesiërs en Indiërs en Kenianen ongeveer het zelfde moet zijn geweest met Engels en Nederlands.

Het fietsen door de stad is heerlijk. Druk verkeer; maar als je Amsterdam gewend bent. De fietsen hebben geen licht en bel en niemand maakt zich daar druk om. Hand uitsteken is er natuurlijk ook niet bij. Je bent wel veel mobieler en Vientiane is een stad waar je gemakkelijk de weg vindt. Eén kant is de Mekong en dat is een prachtig oriëntatiepunt al is er nu bijzonder weinig water en zie je de rivier alleen in de verte.

Gister nog een afscheidsfeestje van een Duitse VSO-ster. Het begon met een ceremonie door een oude dame. Een soort gebed rond een eenvoudig altaartje van bloemen (afrikaantjes) bananenbladeren en kaarsen. Daarna wenste iedereen elkaar het beste en een gezellig feest. Er was eerlijk eten en er werden nog lang pannenkoekjes gebakken. De muziek was Karaoke. Iedereen vond dat erg leuk en deed mee. Er zijn veel traditionele liedjes en ook het personeel van het VSO kantoor deed enthousiast mee met zang en dans. Veel min of meer populaire Europese liedjes zijn ook in speciale karaoke versies gemaakt. Het beeldmateriaal erbij is wel heel speciaal en heeft weinig relatie met de tekst. Een liefdesliedje met beelden van Londen en ik zag windmolens en de metro van Zuidoost langskomen. Andere songs werden weer begeleid door nogal wulpse beelden van blote borsten en billen, soft porno bijna. Je verwacht dat niet, omdat de mensen over het algemeen verlegen en ingetogen zijn.

De terugweg door een uitgestorven hoofdstad, op de fiets natuurlijk over een brug waarvan de houten brugdelen allemaal loszaten en wat dus een enorm lawaai maakte. Vanmorgen uitgebreid boodschappen gedaan op een enorme markt. Er zijn hier niet veel tekorten. Heel veel import uit Thailand en China. Telefoons e.d.in overvloed maar ook op het gebied van eten zeer veel keus. Levende vis (karper?), levende kikkers en een zeer uitgebreid assortiment aan kruiden en groenten.

jn

Vientiane

De reis is goed verlopen. Lang maar rustig. Eerst naar London Heathrow , daar de bagage ophalen en met de trein naar de andere terminal en 3 uur wachten. Met Thay Air naar Bangkok. Een vlucht van 11 uur. Ik zat naast Bob een Engelse Tourist, die flink aan de whisky ging en z’n eigen dvd’s bij zich had. (The entertainment is crap) Ik zag drie middelmatige films. In Bangkok overstappen en lang wachten. Het is een groot vliegveld met veel winkels en eettentjes dus er was veel te zien. Ik was moe, maar kon niet slapen. Nog een uur vliegen naar Vientiane en 24 uur na de start werden we opgehaald door Kamla van VSO. Koffie op kantoor en naar ons onderkomen voor de komende tijd. Een mooi oud huis in Franse stijl met ventilatoren in iedere kamer. Dat is wel nodig want het is 27⁰ C en vrij benauwd.

Vanmorgen naar een medischverhaal van een dokter in de Australische Ambassade. Nuttig. We gingen op de fiets. VSO heeftnieuwe fietsen voor iedereen. Alles is heel relaxed en het eten is prima. Wel erg warm. ik had spijt dat ik mijn pet en de zonnebrandolie vergeten was. Vanmiddag vrij en volgende week de taaltraining. We zijn met een erg internationale groep. Nellie uit Keny, suzan uit Engeland. Russel uit Canada, Somnat uit India, Jose-maria uit de Philpijnen, Milena uit Kosofo en Mozes uit Uganda. we hebben al pittige discussies achter de rug. In het huis wonen we samen, iedere kamer wordt gedeeld. We kunnen uit eten, maar we zorgen voor onszelf. Daar zal nog wel wat onderhandelen aan te pas komen.  Internet is goed in het kantoor maar niet thuis. Mijn telefoon doet nog niets, daar hopen we morgen iets an te doen.

Afscheid nemen

Er is veel afscheid genomen de laatste tijd. Van neven en nichten, van familie en vrienden van collega’s en relaties. Mijn verjaardag was een reuze gezellige happening met veel mensen leuke cadeaus en heel veel bloemen. Het is hartverwarmend hoeveel positieve reacties we krijgen. Laura en ik hadden samen de catering verzorgd en die was prima, al zeg ik het zelf. Gister een uitgebreide afscheids receptie in het informatie centrum van het Stadsdeelkantoor. Er waren veel mensen, je realiseert je dat je wel met heel veel mensen hebt samengewerkt in de baan die ik deed. Weer mooie bloemen en veel cadeaus waar mensen echt goed over hadden nagedacht. Een toespraakje met als slot het gedicht:   "Jonge sla" van Rutger Kopland. Toepasselijk, een van mijn lievelingsgedichten. Hollandse drop, een steen  (tijgeroog) als talisman, reis accessoires, leuke literatuur en zelfs een persoonlijk voorgedragen column. Behoorlijk wat steun voor VSO met flinke bedragen uit Amsterdam West en uit de Muntenactie van Toon Borst.

Je ziet al die jaren leuk en spannend werk aan je voorbijtrekken en ik moet zeggen dat ik me niet vaak zó gewaardeerd heb gevoeld. Mijn collega’s hadden de ruimte met weinig middelen mooi weten aan te kleden. Het was echt goed verzorgd.

Op de schooltuin nog een diner met directe collega’s. (Speenvarken en zuurkool, lekker!) Ze kwamen allemaal met een persoonlijke herinnering. Ook daar zat weer een heleboel confrontatie in, onder andere met mijn eigen goede en wat minder goede eigenschappen. Je realiseert je dat je in die 20 jaar diepe sporen hebt nagelaten. Dat is ook een reden waarom het goed is dat er weer eens een nieuwe, andere inbreng komt.

Eén van de laatste wat grotere klussen op de Gaasperdamtuin was de plaatsing van de nieuwe kas. Op de plaats van de oude kas is nu een mooi pleintje ontstaan. Daar staan nu 2 platanen, één ervan is de ‘Flip de Haan plataan’ gedoopt. Daar kwam ook nog een zelfgemaakt gedicht van een collega bij. Heel mooi. Collega’s van de afdeling onderwijs hadden een officiële Dagelijks Bestuur Flap DB-Flap gemaakt, om ambtelijk vast te leggen dat ook de groentesoep van de schooltuin vanaf nu F. de Haan groentesoep heet. De bureaucratische papierwinkel die bij zo’n besluit hoort  was nooit mijn sterkste kant.

Het was een warm, relaxt, ontroerend afscheid van een uitstekend team en een groep fijne mensen.

Stukje op Intranet

Op Intranet van het Stadsdeel stond vandaag het volgende stukje.

Van Amsterdam Zuidoost naar Zuidoost Azië

31 januari 2011

Biologische tuinbouw
Flip vertrekt op 22 februari 2011 naar Pakxong in Laos. Hij gaat daar op een proefstation werken als adviseur op het gebied van biologische tuinbouw. Flip: "Na de tuinbouwschool ben ik als vrijwilliger begonnen op een kwekerij in Kenia. Ik heb daar veel geleerd en ik heb er in mijn verdere loopbaan veel voordeel van gehad. Ik wil graag de kennis en ervaring die ik in de bijna 20 jaar bij de schooltuinen in Amsterdam Zuidoost heb opgedaan weer delen in een ontwikkelingsland. De manier van werken van VSO biedt me daarvoor een unieke kans. Ik ben blij dat ik mijn carrière kan afsluiten zoals ik begonnen ben.